Xalqaro energetika agentligi uzoq davom etadigan global inqirozdan ogohlantirdi
Dizel yoqilgʻisi taqchilligi 2027-yil oʻrtalarigacha saqlanib qoladi, ammo bu barchani atom energetikasi va elektr energiyasiga tezroq oʻtishga undaydi
Xalqaro energetika agentligi (XEA) rahbari Fotih Birol Yaqin Sharqdagi inqiroz energetika bozorining avvalgi modelini butunlay barbod qilganini maʼlum qildi: neft, gaz va yoqilgʻi narxlarining mojaro boshlanishidan oldingi darajaga qaytishi hatto 2027-yilda ham imkonsiz. Yuqori narxlar — barreliga $120 — rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiyotiga allaqachon bosim oʻtkazmoqda, saqlanib qolayotgan taqchillik esa dunyoni atom energetikasi va elektr transportiga tezlashtirilgan tarzda oʻtishga majbur qiladi.
«Qoʻrqamanki, bozorlar kelasi yili ushbu urush boshlanishidan oldingi holatiga qaytishi mumkin boʻlgan birorta ham real ssenariyni koʻrmayapman. Bugun energetika bozorlaridagi eng asosiy va eng tanqis resurs ishonchga aylandi», — deya taʼkidladi u.
Jahon neft narxlari barreliga $120 chegarasiga yaqinlashmoqda, neft mahsulotlari narxi esa bundan ham tezroq oshmoqda. Bunday kotirovkalar Yevropa mamlakatlari uchun nisbatan chidasa boʻladigan darajada qolayotgan boʻlsa, dunyoning aksariyat hududlari, ayniqsa Osiyo uchun ular davlat budjetlariga nihoyatda ogʻir zarba bermoqda va savdo balansi taqchilligining keskin oshishiga olib kelmoqda.
XEAning oktabrdagi hisobotiga koʻra, dizel yoqilgʻisi va solyarka bozoridagi hozirgi taqchillik kelgusi yil oʻrtalarigacha kamida davom etadi. Morgan Stanley tahlilchilari ham bu prognozni tasdiqlab, 2027-yilning ikkinchi choragida jahon neftni qayta ishlash zavodlari joriy yildan ommaviy ravishda qoldirilgan rejali taʼmirlash ishlarining noodatiy darajada katta hajmiga duch kelishini qayd etmoqda.
XEA ijrochi direktori yuzaga kelgan shok jahon energiya isteʼmoli tuzilmasini tubdan oʻzgartirishiga ishonadi. Energetik xavfsizlikni mustahkamlash zarurati davlatlarni «elektr energiyasi davri»ga oʻtishni tezlashtirishga majbur qiladi va atom energetikasi quvvatlarini keng koʻlamda oshirishni ragʻbatlantiradi.
